Carte postale από τη Σουηδία, «Transistor», 15.04.2020

Από την εκπομπή της 15ης Απριλίου:

Μια καρτ ποστάλ ανοίγουμε σχεδόν κάθε μέρα στην αρχή της εκπομπής. Σήμερα το γραμματόσημο γράφει Sverige… Σουηδία.

καρτ ποσταλ (5)

Η περίπτωση της Σουηδίας στη διαχείριση της πανδημίας ήταν από τις διαφορετικές. Όχι επειδή λαϊκιστές και ως εκ τούτου ανεπαρκείς ηγέτες βρέθηκαν στο τιμόνι της χώρας, αλλά γιατί η Σουηδία είναι μια πολύ ξεχωριστή περίπτωση χώρας. Η κουλτούρα των Σουηδών χαρακτηρίζεται από τη λέξη ”Lagom” που σημαίνει όχι περισσότερο αλλά ούτε και λιγότερο από όσο είναι αρκετό. Τι σημαίνει αυτό ουσιαστικά; Δεν είναι τον άκρων, είναι του μέτρου, τόσο όσο! Επίσης, ακρογωνιαίος λίθος της σουηδικής κοινωνίας είναι η ισότιμη σχέση μεταξύ κράτους και πολίτη, μια σχέση εμπιστοσύνης. Είναι το ακριβώς αντίθετο από εμάς. Η σουηδική σοσιαλδημοκρατία έχτισε ένα μοντέλο που αποδέχθηκε ως μόνο λειτουργικό οικονομικό σύστημα τον καπιταλισμό αλλά και ταυτόχρονα την αναγκαιότητα της πρόνοιας προς τους πολίτες. Ο τελικός στόχος είναι να γαλουχούνται υπεύθυνες «ατομικότητες». Για πολλούς η Σουηδία είναι η χώρα πρότυπο της συλλογικότητας αλλά δεν είναι έτσι ακριβώς: Θυμίζω το βιβλίο του 2006 με τον προκλητικό τίτλο «Είναι άνθρωπος ο Σουηδός;» ισχυρίζεται ότι οι Σουηδοί κάθε άλλο παρά εμπνέονται από συλλογικό πνεύμα: είναι βαθύτατα ατομικιστές.

Οι συγγραφείς, ο Λαρς Τράγκαρντ και ο Χένρικ Μπέργκρεν, ιστορικοί και οι δύο, υποστηρίζουν ότι οι Σουηδοί είναι ακόμα πιο ατομικιστές από τους Αμερικανούς, τους υποτιθέμενους παγκόσμιους πρωταθλητές του απροκάλυπτου και αλαζονικού ατομικισμού. Και το σουηδικό κράτος πρόνοιας, λένε, είναι η πρώτη απόδειξη γι’ αυτό. «Ο κύριος στόχος του σουηδικού συστήματος υπήρξε πάντα η μεγιστοποίηση της ανεξαρτησίας του ατόμου». Εδώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο είναι το στοίχημα της ενηλικίωσης για την οποία συζητάμε χρόνια τώρα και την εντοπίζουμε ως μια από τις αιτίες των δεινών του Ελληνα και της χώρα μας. Οι Σουηδοί αυτοσαρκάζονται λέγοντας ότι ένας Σουηδός περνάει καλύτερα ανάμεσα στα δέντρα, παρά ανάμεσα σε ανθρώπους. Είναι άνθρωποι που λατρεύουν τις πέτρες της πατρίδας τους, ένα έθνος συνεσταλμένων φυσιολατρών που δεν νιώθουν άνετα όταν είναι παρέα με άλλους ανθρώπους και που είναι πιο ευτυχείς όταν περιπλανώνται μόνοι σε κάποιο από τα πολλά απέραντα και σκοτεινά δάση της Σουηδίας.

Από την άλλη μεριά, είναι ένας λαός ο οποίος, παρά την αντικοινωνικότητά του, έχει μια ασύγκριτα υψηλή εμπιστοσύνη στην πιο μεγάλη απ’ όλες τις συλλογικότητες: το κράτος. ο Σουηδός αφήνει περισσότερα στα χέρια του κράτους. Η σουηδική πολιτική όσον αφορά την οικογένεια, ιδιαίτερα, είναι ακραία σε διεθνές επίπεδο, με κρατικά επιδοτούμενη φροντίδα για τα παιδιά, αυστηρά ατομική φορολογία μετά το γάμο και παντελή έλλειψη νομικής υποχρέωσης απέναντι στους γονείς όταν γεράσουν. O Σουηδός δεν έχει καμιά ανάγκη να προσφύγει σε σχέσεις εξάρτησης – από οικογένεια, Εκκλησία ή την ιδιωτική φιλανθρωπία. Και αυτό ίσως να εξηγεί ότι η κοινωνική αποστασιοποίηση, δεν είναι ένας καινούριος όρος για τον Σουηδό αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα. Λίγες σχέσεις, προγραμματισμένες, μικρές οικογένειες, πολλοί μόνοι άνθρωποι, σπάνια η συγκατοίκηση με γονείς. Ένα άλλο μοντέλο.

Για τους Σουηδούς η επιβολή των μέτρων που σε άλλες χώρε γίνεται με νόμους ή διατάγματα δεν είναι στο κοινωνικό συμβόλαιο που έχει υπογράψει με το κράτος: εκεί το κράτος εξηγεί, δίνει τα δεδομένα, λαμβάνει φυσικά μέτρα, είναι πάρα πολλά αυτά που έχουν γίνει στη Σουηδία για την πανδημία, αλλά αφήνει τον πολίτη να ασκήσει το δικαίωμα στην αυτοδιάθεσή του. Με ένα μικρό παράδειγμα θα κλείσω αυτή την καρτ ποστάλ από τη Σουηδία. Το ΣΚ που μας πέρασε εκεί είχαν Πάσχα, αργίες κλπ. Δεν υπήρξε κάποιος νόμος απαγόρευσης των μετακινήσεων, αλλά μια σύσταση. Η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσουν στη συλλογή ανώνυμων δεδομένων από το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας της Telia για να μελετήσουμε πώς κινούνται οι Σουηδοί και πώς μπορεί να συνδεθεί η κινητικότητά τους με την εξάπλωση του covid-19.

Η συντριπτική πλειοψηφία έμεινε σπίτι. Τα δεδομένα κινητής τηλεφωνίας που η Telia παρήγαγε για το SVT, τη σουηδική ΕΡΤ, δείχνουν πως η εισροή σε συνήθεις «εξοχικές κατοικίες» σχεδόν εκμηδενίστηκε το Πάσχα. Στα στοιχεία δόθηκε έμφαση στην εκροή από τη Στοκχόλμη, όπου η διάδοση της λοίμωξης είναι μέχρι στιγμής μεγαλύτερη.

Αυτή τη στιγμή η Σουηδία δεν έχει καλές επιδόσεις στην προσπάθεια αντιμετώπισης της πανδημίας, κρίνοντας από τους αριθμούς και συγκρίνοντας με άλλες σκανδιναβικές χώρες ή άλλες χώρες ανάλογου μεγέθους. Ήδη οι νεκροί είναι πάνω από 1000ους, και η αύξηση συνεχίζει εκθετικά. Τα διδάγματα από όλη αυτή την ιστορία θα είναι πολύ χρήσιμα για όλους πρώτα τους ειδικούς επιστήμονες. Ώστε η κάθε επόμενη φορά να μην μοιάζει με ταξίδι σε αχαρτογράφητες θάλασσες για κανέναν. Ακόμα και για τους Vikings.

Ακούστε όλη την εκπομπή αν θέλετε, εδώ:

3 Comments

  1. Συγχαρητήρια Μαρία,
    για την αντικειμενικότητα με την οποία περιγράφεις την κατάσταση κ την νοοτροπία των Σουηδών. Έτσι ακριβώς είναι τα πράγματα. Η εμπιστοσύνη προς τις αρχές και η υπακοή στις συστάσεις των αρχών είναι έμφυτη. Αυτό έχει καλλιεργηθεί δεκαετίες τώρα κ δεν είναι τυχαίο. Βέβαια, υπάρχουν κ απαγορεύσεις πχ δεν επιτρέπεται να επισκεφτείς τον/τους γονείς σου αν βρίσκονται σε γηροκομείο ή ότι η προσέλευση στις εκκλησίες επιτρέπεται μόνο στα πρώτα 50
    άτομα. Ο μεγάλος αριθμός νεκρών αποδίδεται σε δυο αιτίες: α) πολλοί είχαν πάει στην βόρεια Ιταλία για χειμερινές διακοπές… κ β) επλήγησαν πολλά γηροκομεία. Επίσης, εδώ ανακοινώνονται και αυτοί που πεθαίνουν (από τον covid19) στα σπίτια τους – όχι μόνο στα νοσοκομεία.
    Τέλος, τόσο η αποφυγή ενός lockdown, όσο και η τεράστια στήριξη που ήδη παρέχει η κυβέρνηση στις επιχειρήσεις, θα βοηθήσουν να επανεκκινήσει η οικονομία της χώρας χωρίς τρομακτικές (για τον απλό εργαζόμενο) συνέπειες.
    Καλή ανάσταση κ να συνεχίσεις με την διεξοδική πληροφόρηση που σε χαρακτηρίζει!

    Αρέσει σε 1 άτομο

  2. Κα Κοζακου,Σας ευχόμαστε χρόνια πολλά. Συγχαρητήρια στους συμπατριώτες που έχουν τόσο μεγάλη επιτυχία στην αντιμετώπιση του Covid.
    Πολύ Χαρούμενοι που σήμερα θα σας ακούσουμε επιτέλους για 2 ώρες
    Γιώργος , Lucie
    Lucca Ιταλίας

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s